Te Tino Kore Hāneanea o Ngā Puna Kāore e Taea te Whakamārama i m%C4%81ro o te Kura o Nāianei
Kua wheako tātou ngā kaiako katoa i tērā wā kore hāneanea ka tae ana ki te tohu i ngā tuhinga roa maha i te pō roa. Ka pānui koe i tētahi mahi nā tētahi ākonga—pērā i te ākonga Ako i te Reo Ingarihi—e kī ana i tētahi kupu-āhua tino mātatau me ngā hanganga rerenga kōrero uaua rawa, he mea rerekē rawa ki ngā mahi o mua i tō rātou ruma akomanga. Ko te whakapae inamata he tinihanga mātauranga, engari ina ka tukuna e koe te tuhinga mā ngā kaitaki ōritetanga tuku iho, kāore he tohu e puta ana. He aha mēnā kei te tārua āu ākonga i ngā puna kāore e taea ana e koe te pānui—hei tauira, te whakamaori i ngā tuhinga reo kē ki te reo Ingarihi tika? Ko tēnei āhuatanga, me te pikinga nui ake o te AI hanga (generative AI), kua waiho ai he tokomaha o ngā kaiako kia rongo rātou i te riri me te kīrearea-kore. Ko te whakawhirinaki anake ki te kitenga AI ināianei kāore e ranea mō te pupuri i te pono o te mātauranga i ā tātou akomanga e tino kanorau haere ana, ā, e tino hāngai ana ki te hangarau.
Ngā Ārai Reo me te Kitenga AI Hapa
Ko te ruma akomanga o ēnei rā he wāhi kaha, he maha reo, e kawe mai ana i te nui o te taonga ahurea, engari he wero motuhake hoki mō te pono o te mahi a te ākonga. Ina pā atu ngā ākonga ki ngā ārai reo i te wā o te plagiarism, ka huri pea rātou ki te whakamaori i ngā puna ā-ao mōhio noa (obscure) e kore e māmā te kimi, ā, nā konei ka karo i ngā kaitaki ōritetanga tuku iho e tiro noa ana i ngā raraunga reo Ingarihi. I tua atu, ko te whakaurunga o te generative AI ki ngā mahi a ngā ākonga kua huri kē i te āhua o te tinihanga mātauranga. Kei te aro tātou ināianei ki tētahi mōrearea rua: te plagiarism kua whakamaoritia, me te tuhinga ka puta mā te mīhini, tino mātau hoki.
He mea nui kia mārama tātou ki ngā herenga hangarau o ngā taputapu kitenga AI o nāianei. Ka mahi ēnei pūnaha i runga i ngā tatauranga tūponotanga, e tātari ana i ngā pūkenga pērā i te perplexity me te burstiness kia matapae mēnā nā te tangata, nā te mīhini rānei i tuhituhi tētahi wāhanga o te tuhinga. Nō te mea he tūponotanga tōna pūtake, ka kaha ki te whai hē nui—ina koa ko ngā false positives me ngā false negatives. He false positive—arā, ka tohua hē tētahi tuhinga pono a te ākonga hei tuhinga nō AI—ka taea te kino rawa i te whanaungatanga kaiako-ākonga, ā, ka nui te manukanuka ki te ākonga. Engari, ko ngā false negatives ka āhei kia māwhiti te tinihanga mātauranga tino mātau. Hei kaiako, me whakaae tātou ehara ngā taputapu kitenga i te kaiwhakawa whakamutunga mō te pono. He taputapu koretake ēnei kāore e taea te whakakapi i te mārama hohonu kei a te kaiako mō ngā āheinga o āna ākonga me tō rātou piki haere.
Ngā Hurihanga Akoranga mō te Aromatawai i runga i te Tukanga me te Ako E Pono Ana
I mua i ngā rā e whai ake nei, me neke tō tātou aro mai i te kitenga whakaoho ki ngā otinga ako (pedagogical) aronga-mua. Ko te whakautu ki ēnei wero uaua kei roto i te process-based assessment (aromatawai i runga i te tukanga) kaua ki te whakawhirinaki katoa ki te hua whakamutunga anake. Mā te whakanui i te haere o te tuhi, ka taea e tātou te hanga i te kaha-ake o te ākonga mōna anō (self-efficacy), ā, ka whakarite kia tupu te ako pono me te kore e here tonu i te mahi ki te kaitiaki i ngā ture hē o ngā rorohiko.
Ko te rautaki tuatahi ko te whakamahi i te hītori putanga o ngā tuhinga hei wāhanga paerewa o te tukanga tohu. Ka taea e ngā papaaho pērā i a Google Docs te tuku ki ngā kaiako kia arotake i te tukanga hanga katoa, me te mātaki i te āhua o te hanga o ngā tautohe a tētahi ākonga i roto i te wā. Ko te puta ohorere o ngā wā poraka nui o tētahi tuhinga tino pai, kāore he hītori patopato i mua, he tohu kaha mō te plagiarism kua whakamaoritia, mō te whakatūnga AI rānei. Mā tēnei tikanga ka hurihia te kōrero mai i te whakapae ki tētahi whakawhitinga mahi tahi mō te tukanga tuhi tonu.
Ko te rautaki tuarua kei roto i te tono kia mahia ngā tuhinga i ngā huringa maha, me te aromatawai hanga whakamārama (formative assessment) e haere tonu ana. Ka wāhea ngā mahi ki ngā takahanga e taea ana te whakahaere—pērā i te whakaaro ariā, te whakaraupapa, te tuhi tuatahi, me te whakatikatika—ka iti ake pea te āwangawanga o ngā ākonga, ā, ka iti hoki te tūponotanga ka huri rātou ki te tinihanga mātauranga. Mā te tuku whakahoki whakaaro i ia wāhanga ka hanga he taiao tautoko (scaffolded) e mōhio hohonu ana te kaiako ki te whanaketanga o ngā whakaaro a te ākonga. Mā tēnei huarahi ka aukati māori te whakamahi i ngā puna reo kē kāore anō kia whakamanahia, i ngā taputapu AI rānei, nā te mea me whakaatu tonutia te ākonga i te tipu haere o tōna māramatanga.
Ko te rautaki tuatoru ko te hoahoa i ngā tohutohu (prompts) tino motuhake, e hāngai ana ki te horopaki. He māmā te tuku atu i ngā kaupapa tuhinga roa whānui ki te generative AI, ka kitea rānei i ngā tuhinga reo kē i puta kē i mua. Engari, me hanga ngā mahi e hiahia ana kia hono ngā ākonga i ngā ariā o te akoranga ki ō rātou ake wheako, ki ngā kōrero o ngā akomanga tata nei, ki ngā kaupapa ā-rohe tino motuhake hoki. Mā te hanga i ngā mahi pono ka meinga ngā ākonga kia uru hōhonu ki te rauemi, ā, ka tino uaua ki a rātou te karo i te mahi hinengaro (cognitive work) e hiahiatia ana hei whakaputa i tētahi whakautu taketake.
Te urutau ki te āpōpō me te māia me te mātau ngaio
Kei te huri haere te whenua o te mātauranga, kāore e kore, ā, ko ngā wero o te plagiarism kua whakamaoritia me te generative AI kei konei tonu. Ahakoa ko te hiahia tuatahi he rapu i te taputapu kitenga AI tino pai, ka taea e tātou te tiaki i te pono mā tētahi huarahi whānui e whakakotahi ana i te hangarau me te mātauranga (pedagogy). Mā te whakaae ki te process-based assessment, mā te hoahoa i ngā mahi pono, me te pupuri i te aro ki te tipu o te ākonga, ka taea e tātou te whakarite kia noho tonu ā tātou akomanga hei wāhi mō te ako tūturu. Hei kaiako, ko tō tātou taputapu nui ehara i te pūmanawa, ehara rānei i te algorithm—engari ko tō tātou mātau ngaio, me tō tātou whakapau kaha ki te whakatipu i te pono o te tuakiri ako a ngā ākonga. Kei a tātou te mana ki te urutau, ki te ārahi i ā tātou ākonga, ā, kia angitu i tēnei wā hou o te mātauranga.
